Wierzyciel w restrukturyzacji | Wierzyciel w upadłości

Blog o prawie restrukturyzacyjnym i prawie upadłościowym z perspektywy wierzyciela

Ogłoszenie upadłości dłużnika – co to oznacza dla wierzyciela?

Skoro tu trafiłeś, to zakładam że jesteś wierzycielem. Wierzycielem którego roszczenie wobec dłużnika jest wymagalne i niezaspokojone.

Zapewne w Twoje głowie pojawiła się myśl – czy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Twojego dłużnika nie będzie najlepszą drogą do odzyskania należnych Ci środków?

Może zakładasz, że skoro dłużnik nie spełnia swojego zobowiązania, to jest niewypłacalny. A skoro jest nie wypłacalny, to należy ogłosić jego upadłości i spełnić jeden z głównych celów postępowania upadłościowego, jakim jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu.

Wniosek o ogłoszenie upadłości niewypłacalnego dłużnika może złożyć sam dłużnik, wierzyciel osobisty dłużnika lub członek zarządu we własnym imieniu. W określonych przypadkach wniosek złożyć mogą również inne podmioty np. zarząd sukcesyjny.

I tu zazwyczaj pojawia się pytanie – jakie konsekwencje dla wierzyciela ma ogłoszenie upadłości dłużnika?

Jeśli miałabym odpowiedzieć na to pytanie jednym słowem powiedziałabym: szerokie.

Konsekwencje ogłoszenia upadłości są wielowymiarowe, zarówno dla samego dłużnika (a w zasadzie w tym wymiarze już dla upadłego), jak i dla wierzyciela.

W niniejszym wpisie przedstawię Ci aspekty skutków ogłoszenia upadłości na pozycję wierzyciela w sposób ramowy. Na potrzeby niniejszego wpisu nie będę nadmiernie wchodziła w niuanse poszczególnych uregulować.

Ogłoszenie upadłości dłużnika a wierzytelność dochodzona już

w postępowaniu egzekucyjnym

Jeśli posiadasz tytuł wykonawczy stwierdzający Twoją wierzytelność wobec dłużnika i skierowałeś sprawę do postępowania egzekucyjnego, to ogłoszenie upadłości dłużnika bezpośrednio wpływa na wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Otóż, postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa. Kiedy? Z dniem ogłoszenia upadłości.

Postępowanie egzekucyjne wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stoi na przeszkodzie przysądzeniu własności nieruchomości, jeżeli przybicia prawomocnie udzielono przed ogłoszeniem upadłości, a nabywca egzekucyjny wpłaci w terminie cenę nabycia.

Sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym, a jeszcze niewydane Wierzycielowi, przelewa się do masy upadłości po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

Sumy uzyskane ze sprzedaży w postępowaniu egzekucyjnym składników majątkowych obciążonych rzeczowo traktuje się w postępowaniu upadłościowym jak sumy uzyskane z likwidacji obciążonych rzeczowo składników masy upadłości.

Po dniu ogłoszenia upadłości niedopuszczalne jest skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu lub zarządzenia zabezpieczenia na majątku upadłego, z wyjątkiem zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych oraz roszczeń o rentę z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz o zamianę uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę.

Co wchodzi w skład masy upadłości wytłumaczę Ci w odrębnym wpisie.

Lista wierzytelności zatwierdzona w postępowaniu upadłościowym jako tytuł egzekucyjny

W trakcie trwania postępowania upadłościowego syndyk utworzy listę wierzytelności.

Lista zatwierdzana jest przez sędziego-komisarza.

Na liście wierzytelności umieszcza się między innymi następujące informacje dotyczące poszczególnych wierzytelności: oznaczenie wierzyciela, uznaną sumę wierzytelności, kategorię zaspokojenia wierzyciela, informację o istnieniu i rodzaju zabezpieczenia wierzytelności, informację czy wierzytelność uzależniona jest od warunku, informację o stanie postępowania dot. wierzytelności.

Po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu.

Czy upadły może skutecznie bronić się przed tego tak wydanym tytułem wykonawczym?

Tak, może.

Upadły może żądać ustalenia, że wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje albo istnieje w mniejszym zakresie, jeżeli nie uznał wierzytelności zgłoszonej w postępowaniu upadłościowym i nie zapadło co do niej jeszcze prawomocne orzeczenie sądowe. Aby tego dokonać upadły musi złożyć pozew o ustalenie, że dana wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje.

Ponadto, po nadaniu wyciągowi z listy wierzytelności klauzuli wykonalności, zarzut, że wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje albo że istnieje w mniejszym zakresie, upadły może podnieść w drodze powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.

Egzekucja uniwersalna

Podczas postępowania upadłościowego prowadzona jest tzw. egzekucja uniwersalna. Co to oznacza?

Otóż egzekucja uniwersalna jest przeciwieństwem egzekucji singularnej. Egzekucja singularna polega na tym, że wierzyciel dochodzi swoich roszczeń wobec dłużnika na podstawie tytułu wykonawczego przez konkretnego (jednego) wierzyciela.

Egzekucja uniwersalna prowadzona jest przez wszystkich wierzycieli łącznie, wspólnie.

W tym miejscu przypomnę, że głównym celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu.

Przyjmuje się, że upadłość jest egzekucją prowadzoną na rzecz wszystkich wierzycieli z całego majątku (w nomenklaturze języka upadłościowego z małej masy upadłości) dłużnika jednocześnie.

Procedura prowadzenia upadłości przewiduje zaspokojenie wszystkich wierzycieli w równym stopniu. Oczywiście wyodrębnione zostały poszczególne grupy wierzycieli, ale w danej grupie poszczególni wierzycieli winni zostać zaspokojeni w tym samym stopniu.

Syndyk w miejsce upadłego?

W postanowieni o ogłoszeniu upadłości dłużnika Sąd wyznacza syndyka.

Syndykiem może być osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Aby uzyskać taką licencję należy zdać egzamin państwowy oraz spełnić szereg wymogów.

Syndyk powinien wyróżniać się wiedzą oraz doświadczeniem w zakresie prawa, zarządzania oraz ekonomii. Istotne jest również to, iż syndyk w postępowaniu upadłościowym jest bezstronny wobec uczestników postępowania. Bezstronny zarówno wobec dłużnika jak i wobec wierzycieli.

Syndyk działa w imieniu własnym, lecz na rzecz dłużnika.

Dłużnik traci decydowania o swoim majątku. Od dnia uprawomocnienia się postanowieniu o upadłości dłużnika, cały majątek upadłego staje się masą upadłości.

Bezskuteczność czynności dłużnika

w okresie przed ogłoszeniem jego upadłości

Prawo upadłościowe przewiduje szereg uregulowań umożliwiających uznanie za bezskuteczne czynność dłużnika dokonane w określonym czasie przed dniem ogłoszenia upadłości dłużnika.  

Często bowiem dochodzi do sytuacji w której dłużnik, mówiąc kolokwialnie, „upłynnia” swój majątek przed wszczęcie postępowania upadłościowego. Konsekwencją tego rodzaju działań jest pokrzywdzenie wierzycieli. Wyzbycie się majątku przez dłużnika uszczupla bowiem możliwość zaspokojenia się wierzycieli w postępowaniu upadłościowym.

Prawo upadłościowe wyposażyło syndyka w szereg narzędzi pozwalających na uchylenie niekorzystnych dla wierzycieli czynności.

Skutki ogłoszenia upadłości dłużnika na dochodzenie Twoje wierzytelności są szerokie i wielopłaszczyznowe. Ocena czy są one dla wierzyciela pozytywne czy negatywne jest bardzo indywidualna.

Mam nadzieję, że udało mi się wyjaśnić kwestię wpływu ogłoszenia upadłości dłużnika na pozycję wierzyciela.

Jeśli masz dodatkowe pytania lub wątpliwości zachęcam Cię do pozostawiania komentarza pod wpisem.

Czy zgłoszenie roszczeń w postępowaniu upadłościowym ma wpływ na przedawnienie roszczeń?

Tak, ma wpływ.

W tym wpisie wytłumaczę Ci jaki wpływ ma zgłoszenie roszczeń w postępowaniu upadłościowym na bieg terminu przedawnienia.

W dniu 24 marca 2020 r. weszły w życie przepisy nowelizujące ustawę prawo upadłościowe.

Wprowadzone zmiany mają głownie na celu przyśpieszenie i usprawnienie procesu upadłości.

Jednym ze sposobów osiągnięcia wskazanych celów jest zmiana w zakresie podmiotu, do którego wierzyciel może zgłosić swoją wierzytelność w postępowaniu upadłościowym swojego dłużnika.

💡 We wszystkich sprawach w których wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w dniu 24 marca 2020 r. oraz po dniu 24 marca 2020 r. zgłoszenia wierzytelności należy dokonać bezpośrednio do rąk syndyka wyznaczonego w danym postępowaniu.

💡 W postępowaniach w których wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został przed dniem 24 marca 2020 r. zastosowanie mają dotychczasowe przepisy w zakresie podmiotu, któremu zgłasza się swoją wierzytelność. Do tej pory zgłoszeń dokonywało się sędziemu-komisarzowi. Należy pamiętać, że w sprawach w których wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przed dniem 24 marca 2020 r. zgłoszenia wierzytelności dokonuje się sędziemu-komisarzowi.

Zmiana podmiotu, któremu należy zgłosić swoją wierzytelność determinowała wprowadzenie szeregu zmian w przepisach upadłościowych. Również zmian w zakresie regulacji obejmującej bieg terminu przedawnienia roszczeń wierzytelności zgłoszonej w postępowaniu upadłościowym.

Wierzycielu, jeśli nie zgłosiłeś w terminie swojej wierzytelności, to nie oznacza to, że nie zostanie ona uwzględniona na liście wierzytelności, a następnie w planie podziału kwot uzyskanych w postępowaniu upadłościowym. Jeśli Twoja wierzytelność znajduje potwierdzenie w księgach rachunkowych upadłego to możliwe, że syndyk uwzględni ją na liście wierzytelności oraz w planie podziału. Przy czym nie zgłaszając jej w postępowaniu upadłościowym pozbawiasz się szeregu uprawnień i narażasz się na ryzyko jej nieuwzględnienia. Mówić wprost bierność się nie opłaca. O tym szerzej napiszę w odrębnym wpisie.

Wracając do kwestii przedawnienia roszczeń zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym należy zaznaczyć że podmiot, do którego zgłaszaliśmy swoją wierzytelność niejako zapewniał nam przerwanie biegu terminu przedawnienia.

📅 Dotyczy postępowań upadłościowych w których wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przed dniem 24 marca 2020 r.

Czynność podjęta przez wierzyciela, tj. zgłoszenie wierzytelności sędziemu-komisarzowi w postępowaniu upadłościowym jest szczególną formą czynności przerywającej bieg przedawnienia podjętej przed sądem.

Bieg terminu przedawnienia przerywa się przez:

1) każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia,

2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;

3) przez wszczęcie mediacji.

(art. 123 § 1 kodeksu cywilnego).

Kiedy przedawnienie zacznie biec na nowo?

W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

(art. 124 §  2 kodeksu cywilnego).

Odnosząc to na grunt postępowania upadłościowego należy się zastanowić w jaki sposób określić moment zakończenia postępowania upadłościowego.

Praktyka pokazuje, że postępowania upadłościowe trwają długo. Średni czas trwania postępowania upadłościowego wynosi trzy lata.

Postępowanie upadłościowe może zakończyć się poprzez merytoryczne zakończenie postępowania przez sąd oraz przez umorzenie postępowania przez sąd.

Merytoryczne zakończenie postępowania odbywa się po wykonaniu ostatecznego planu podziału lub po spłacie wszystkich wierzycieli (bardzo pożądana sytuacja, ale niezmiernie rzadko spotykana w praktyce).

Natomiast postępowanie upadłościowe umarza się gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania lub gdy wierzyciele złożą wspólny wniosek wszystkich wierzycieli o umorzenie postępowania.

Oczywiście postępowanie zostaje zakończone poprzez wydanie stosowanego postanowienia przez sąd i jego uprawomocnienia. Postanowienie obwieszcza się oraz doręcza syndykowi, dłużnikowi oraz członkom rady wierzycieli (o ile rada wierzycieli została powołana w danym postępowaniu).

Dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o zakończeniu postępowania upadłościowego jest dniem w którym bieg terminu przedawnienia wierzytelności niezaspokojonej w postępowaniu upadłościowym biegnie na nowo.

📅 Dotyczy postępowań upadłościowych w których wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w dniu 24 marca 2020 r. oraz po dniu 24 marca 2020 r.

Zgodnie z nową regulacją zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg terminu przedawnienia. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego.

Po wprowadzeniu zmiany w postacie składania zgłoszeń wierzytelności na ręce syndyka ustawodawca słusznie określił wprost, iż zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg przedawnienia. Złożenie na ręce syndyka zgłoszenia wierzytelności nie spełnia bowiem przesłanek wynikających we wcześniej przywołanym art. 123 kodeksu cywilnego.

Wyżej opisana regulacja odnosi się do zarówno do wierzytelności uznanych, jak i wierzytelności nieuznanych w toku postępowania upadłościowego, tj. wierzytelności która znalazła się na zatwierdzonej liście wierzytelności oraz wierzytelności która nie znalazła się na zatwierdzonej liście wierzytelności.

Podkreślenia wymaga, iż wyciąg z zatwierdzonej listy wierzytelności dotyczący konkretnej wierzytelności stanowi tytuł wykonawczy w stosunku do dłużnika (upadłego). Do wierzytelności uznanej w toku postępowania upadłościowego i znajdującej się na zatwierdzonej liście wierzytelności będą miały zastosowanie ogólne terminy przedawnienia określone w kodeksie cywilnym. Zaś do wierzytelności, które nie zostały uznane w toku postępowania upadłościowego i nie znalazły się na zatwierdzonej liście wierzytelności zastosowanie będą miały terminy przedawnienia odnoszące się do regulacji dotyczących tej określonej wierzytelności (czyli w przypadku wierzyciela-przedsiębiorcy najczęściej 3 lata, ale reguła ta ma wiele wyjątków w zależności od tego, z jakiej umowy wywodzi się wierzytelność).

Ufam, że wpis rozjaśnił Ci kwestię przedawnienia wierzytelności zgłoszonej w postępowaniu upadłościowym.

Jeśli chcesz podzielić się swoją opinią lub wątpliwością to zapraszam Cię do pozostawienia komentarza pod niniejszym wpisem.

ELEKTROMONTAŻ GDAŃSK spółka akcyjna w upadłości

Ważna informacja dla wierzycieli Elektromontaż Gdańsk spółka akcyjna w upadłości (KRS: 0000115362).

Postanowieniem z dnia 26 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku ogłosił upadłość dłużnika Elektromontaż Gdańsk spółka akcyjna w Gdańsku.

Obwieszczenie postanowienia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym o ogłoszeniu upadłości Elektromontaż Gdańsk spółka akcyjna w upadłości nastąpiło w dniu 10 marca 2020 r.

Postępowanie prowadzone jest przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku, Wydział VI Gospodarczy pod sygn. akt: VI GUp 61/20/W.

✅ w terminie 30 dni od dnia 10 marca 2020 r. – wzywa się wierzycieli do zgłaszania swoich wierzytelności w stosunku do upadłego;

✅ w terminie 30 dni od dnia 10 marca 2020 r. – wzywa się osoby, którym przysługują prawa oraz prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomościach upadłego (jeśli nie zostały ujawnione w Księdze Wieczystej) do ich zgłoszenia, pod rygorem utraty powoływania się na nie w postępowaniu upadłościowym;

✅ w terminie tygodnia od dnia 10 marca 2020 r. – (lub 30 dni dla podmiotów mających w dniu wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości siedzibę lub miejsce zwykłego pobytu za granicą Polski) – termin dla wierzyciela na wniesienie zażalenia na wydane postanowienie w przedmiocie ogłoszenia upadłości Elektromontaż Gdańsk spółka akcyjna.

Jeśli masz pytanie to zadaj je w komentarzu – chętnie na nie odpowiem. 😊

Komu zgłosić wierzytelność w postępowaniu upadłościowym konsumenta po 24 marca 2020 roku?

W dniu 24 marca 2020 r. wchodzi w życie szereg zmian w ustawie prawo upadłościowe.

Główne zmiany, a raczej najszerzej komentowane zmiany, dotyczącą tzw. upadłości konsumenckiej.

Rozmyślnie użyłam określenia „tzw.” ponieważ ustawa prawo upadłościowe w żadnym miejscu nie posługuje się określeniem konsument. Mam oczywiście na myśli osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – prawo upadłościowe i niektórych innych ustaw wprowadziła szereg bardzo istotnych zmian w zakresie upadłości konsumenckiej.

Omawiane w niniejszym wpisie zmiany wchodzą w życie z dniem 24 marca 2020 r.

💡 Co istotne – nowa regulacja dotyczy postępowań w których dłużnik złoży wniosek o ogłoszenie upadłości po 24 marca 2020 r. Kwestią decydującą jest tu moment (data) złożenia wniosku przez dłużnika, nie zaś data wydania przez Sąd upadłościowy postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika.

Wprowadzony przez ustawodawcę zakres zmian jest bardzo szeroki.

W niniejszym wpisie chcę skupić się na sposobie zgłaszania wierzytelności przez wierzycieli.

W postępowaniach w których wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika nieprowadzącego działalności gospodarczej został złożony w dniu 24 marca 2020 r. i po tej dacie,

wierzyciel zgłoszenie swojej wierzytelności kieruje bezpośrednio do syndyka wyznaczonego w sprawie.

Do tej pory zgłoszeń wierzytelności dokonywało się na ręce sędziego-komisarza wyznaczonego w postępowaniu o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Obieg korespondencji w Sądzie, tj. przyjęcie zgłoszenia przez sekretariat Sądu, przekazanie zgłoszenia wierzytelności wyznaczonemu sędziemu-komisarzowi, sprawdzenie formalnej poprawności zgłoszenia przez sędziego-komisarza, ewentualne wezwanie wierzyciela do uzupełnienia braków w zgłoszeniu zajmowało sądowi od kilku do kilkunastu tygodni.

Następnie tak zweryfikowane i uzupełnione zgłoszenia wierzytelności sędzia-komisarz przekazywał na ręce syndyka.

Wydłużało to w sposób istotny czas trwania całego postępowania.

Ustawodawca wprowadzając opisaną powyżej zmianę chce w znaczny sposób usprawnić i skrócić czas postępowania upadłościowego.

Kierowanie zgłoszeń wierzytelności bezpośrednio do wyznaczonego w postępowaniu syndyka zapewne w znacznej mierze usprawni sporządzenie przez syndyka listy wierzytelności, a następnie określenie planu spłaty i ewentualnego umorzenia zobowiązać lub części zobowiązań upadłego.

❓ Skąd mam wiedzieć jaki syndyk został wyznaczony w konkretnym postępowaniu?

Sąd uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości wydaje postanowieniu o ogłoszeniu upadłości dłużnika.

Sąd w postanowieniu o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wymienia, między innymi, imię i nazwisko dłużnika oraz dane pozwalające na identyfikację dłużnika (upadłego). Ponadto, Sąd w postanowieniu wyznacza syndyka, który będzie prowadził dane postępowanie upadłościowe.

Sąd w postanowieniu o ogłoszenie upadłości dłużnika (upadłego):

➡ wzywa wierzycieli upadłego do zgłoszenia wierzytelności syndykowi, na wskazany adres, w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze (mowa tu o Krajowym Rejestrze Zadłużonych, który jeszcze nie funkcjonuje i którego data utworzenia na dzisiaj nie jest jeszcze znana; trwają prace nad wyłonieniem wykonawcy odpowiedzialnego za stworzenie sytemu informatycznego; obecnie postanowienie obwieszcza się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym).

➡ wzywa osoby, którym przysługują prawa oraz prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości należącej do upadłego, jeżeli nie zostały ujawnione w księdze wieczystej, do ich zgłaszania w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze, pod rygorem utraty prawa powoływania się na nie w postępowaniu.

‼ Syndyk ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić wierzycieli o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Oczywiście zawiadomić tych wierzycieli, których adresy są mu znane.

Syndyk zawiadamia również komorników, którzy prowadzą postępowania przeciwko dłużnikowi.

Ponadto, syndyk zawiadamia o ogłoszeniu upadłości małżonka dłużnika.

O treści zawiadomienia o upadłości kierowanego przez syndyka do wierzyciela upadłego opiszę Ci w kolejnym wpisie. Sam widzisz, że opisywana materia jest złożona, a próba zawarcia wszystkich kwestii w jednym wpisie spowoduje brak czytelności treści, jaką chcę Ci przekazać.

W zawiadomieniu syndyk przekazuje wierzycielowi szereg pouczeń (o treści zawiadomienia syndyka o ogłoszeniu upadłości szerzej w odrębnym wpisie 😊).

Ponadto, od 24 marca 2020 r., w znacznym stopniu zostaną zmienione następujące regulacje odnoszące się do postępowań upadłościowych prowadzonych wobec osób nieprowadzących działalności gospodarczej.

Zmienione zostaną od 24 marca b.r.:

➡ cele postępowania upadłościowego wobec osób fizyczne nieprowadzących działalności gospodarczej,

➡ wymogi formalne wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego przez osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej,

➡ lista przesłanek negatywnych do ogłoszenia upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej,

➡ zmiana umożliwiła referendarzowi sądowemu pełnienie funkcji sędziego-komisarza w postępowaniu upadłościowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (oczywiście z szeregiem wyłączeń w tym zakresie),

➡ „adresat” zgłoszeń wierzytelności,

➡ wymogi formalne zgłoszenia wierzytelności,

➡ procedura związana z ewentualnymi brakami w zgłoszeniach wierzytelności i ich uzupełnianiem,

➡ zaskarżanie zarządzenia syndyka o zwrocie zgłoszenia wierzytelności.

Poza kwestiami proceduralnymi, w mojej ocenie, najistotniejszą zmianą w zakresie upadłości konsumenckiej jest sposób jej prowadzenia. Otóż od 24 marca 2020 r. dłużnik oraz Sąd mogą wybrać jedną z opcji przeprowadzenia upadłości konsumenta:

  1. plan spłaty wierzytelności,
  2. umorzenie zobowiązań bez planu spłaty,
  3. warunkowe umorzenie zobowiązań bez ustalenia planu spłaty,
  4. odmowa ustalenia planu spłaty oraz umorzenia bądź warunkowego umorzenia zobowiązań.

Oczywiście każde z powyższych rozwiązań stawia w innej pozycji możliwość zaspokojenia roszczeń przysługujących wierzycielowi.

Temat jest obszerny i wielowątkowy. Jeszcze do niego wrócę, aby omówić i wyłożyć Ci szczegóły.

Kto może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego?

Co do zasady, postępowanie restrukturyzacyjne wszczyna się na wniosek restrukturyzacyjny złożony przez dłużnika.

Wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego składa dłużnik.

Tu pojawia się również określenie: chyba, że ustawa stanowi inaczej.

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego. Wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika może złożyć sam dłużnik, jak i wierzyciel lub wierzyciele dłużnika. O tym opowiem w osobnym wpisie.

Postępowanie restrukturyzacyjne może odbywać się z jednym z czterech trybów:

  1. postępowanie o zatwierdzenie układu,
  2. przyśpieszone postępowanie układowe,
  3. postępowanie układowe,
  4. postępowanie sanacyjne.

W zależności od wybranego trybu postępowania dłużnik może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego albo samodzielnie albo przy udziale doradcy restrukturyzacyjnego.

Wskazane postępowania różnią się od siebie głownie czasem trwania, a co za tym idzie również poziomem skomplikowania procedury.

Głównym rozróżnieniem poszczególnych rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych jest poziom ochrony majątku dłużnika oraz wpływ na dochodzenie roszczeń przez wierzycieli.

Powyższe jedynie tytułem wstępu 😊

Każde z postępowań wszczynane jest na wniosek. Bez wniosku nie wszczyna się postępowania restrukturyzacyjnego.

💡 Co należy rozumieć przez pojęcie wniosek restrukturyzacyjny?

Otóż wniosek restrukturyzacyjny jest wnioskiem o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Oczywiście ustawa przewiduje szereg wymagań formalnych związanych ze złożeniem przedmiotowego wniosku.

Wnioskiem restrukturyzacyjnym jest również wniosek o zatwierdzenie układu przyjętego w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Jak już sygnalizowałam wyżej, postępowanie o zatwierdzenie układu jest jednym z czterech rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych.

Możliwość złożenia wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego jedynie przez dłużnika podyktowany jest tym, iż postępowanie restrukturyzacyjne wymaga dużego zaangażowania dłużnika we wskazany proces. Dłużnik musi być przekonany o potrzebie oraz powodzeniu ogólnie pojętego procesu restrukturyzacji.

Restrukturyzacja bowiem ma przynieść dla dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością rezultat w postacie przywrócenia mu zdolności do wykonywania zobowiązań.

Postępowanie restrukturyzacyjne wymaga od dłużnika pełnej aktywności i zaangażowania.

Co do zasady wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego może być złożony jedynie przez dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością. O tym pisałam tutaj.

Nie przewidziano sytuacji, aby postępowanie restrukturyzacyjne można było wszcząć z urzędu (wszcząć postępowanie z urzędu oznacza podjęcie działania, np. przez Sąd, bez inicjatywy jakiegokolwiek zewnętrznego podmiotu).

Określenie, iż wniosek może złożyć jedynie dłużnik, chyba że ustawa stanowi inaczej, nie oznacza że ustawa przewiduje, iż postępowanie można wszcząć z urzędu.

Określenie „o ile ustawa nie stanowi inaczej” (w tym konkretnym przypadku) oznacza, że jest przynajmniej jedna sytuacja w której wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego może złożyć podmiot nie będący dłużnikiem.

💡 Otóż w przypadku postępowania sanacyjnego (postępowanie sanacyjne jest jednym z czterech rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych) wniosek o jego wszczęcie może złożyć:

✔ w stosunku do osoby prawnej wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego jej kurator,

✔ w stosunku do dłużnika niewypłacalnego będącego osobą prawną, jego wierzyciel osobisty.





💡 Kto w imieniu dłużnika może złożyć wniosek restrukturyzacyjny?

✔ w przypadku spółki kapitałowej – zarząd (w przypadku zarządu wieloosobowego statutowo działającego łącznie, musi być to wniosek łączny zarządu)

✔ w przypadku spółki osobowej – jej wspólnicy,

Wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego jest pismem procesowym.  

Do wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego stosuje się przepisy ustawy prawo restrukturyzacyjne oraz kodeks postępowania cywilnego.

W jednym z kolejnych wpisów przybliżę Ci wymogi formalne wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego.

Zachęcam do pozostawienia komentarza pod moim wpisem 🙂

Niewypłacalność dłużnika – pytania i odpowiedzi

Jeśli chciałabym odpowiedzieć jednym zdaniem, to powiedziałabym, że dłużnikiem niewypłacalnym jest dłużnik, który utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

 

Pojęcie niewypłacalności z ustawy prawo restrukturyzacyjne oraz pojęcie niewypłacalności z ustawy prawo upadłościowe mają zbieżne znaczenia.

 

Przesłanki niewypłacalności dłużnika, i jak za chwilę się przekonamy również przesłanki zagrożenia niewypłacalnością, są jednym z kluczowych kwestii związanych z wszczęciem postępowania restrukturyzacji, jak również postępowania upadłościowego.

 

Cytując wprost przepis z ustawy prawo restrukturyzacyjne Przez dłużnika niewypłacalnego należy rozumieć dłużnika niewypłacalnego w rozumieniu ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.)

 

Niewypłacalność dłużnika jest jednym z niezbędnych warunków otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Niewypłacalność dłużnika jest również podstawą do wyjaśnienia pojęcia zagrożenia niewypłacalnością.

 

Przejdźmy zatem do ustawy prawo upadłościowe (nie mylić z ustawą prawo upadłościowe i naprawcze 😉, o czym będzie jeszcze mowa).

 

Cytując prawo upadłościowe:

Art. 11 [Pojęcie niewypłacalności]

1. Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

1a. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

2. Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

3. Do majątku, o którym mowa w ust. 2, nie wlicza się składników niewchodzących w skład masy upadłości.

4. Do zobowiązań pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nie wlicza się zobowiązań przyszłych, w tym zobowiązań pod warunkiem zawieszającym oraz zobowiązań wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach, o których mowa w art. 342 ust. 1 pkt 4.

5. Domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

6. Sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli nie ma zagrożenia utraty przez dłużnika zdolności do wykonywania jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych w niedługim czasie.

7. Przepisy ust. 2-6 nie mają zastosowania do spółek osobowych określonych w ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1577, z późn. zm.), zwanej dalej „Kodeksem spółek handlowych”, w których co najmniej jednym wspólnikiem odpowiadającym za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem jest osoba fizyczna.

 

💡 Kim jest dłużnik niewypłacalny?

Dłużnik niewypłacalny ➡ dłużnik, który stracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Jest to tzw. przesłanka płynnościowa.

 

💡 Kiedy dłużnik traci zdolność do wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych?

Dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań ➡ opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

 

💡 Czy niezależnie od powyższego występują również inne przesłanki odnoszące się do niewypłacalności osób prawnych?

Tak!

Dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny w sytuacji opisanej jak wyżej.

Jest niewypłacalny również: ⬇

➡ Gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten trwa dłużej niż 24 miesiące

Jest to tzw. przesłanka zadłużeniowa.

 

💡 Kiedy zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku?

Sięgamy do bilansu osoby prawnej i tu:

 

Zobowiązania (pomniejszone o wartość rezerwy na zobowiązania oraz pomniejszone o zobowiązania wobec jednostek powiązanych) ➡ są większe (przekraczają wartość) od jego aktywów,

⏳a stan ten trwa dłużej niż 24 miesiące.

 

Uffff… przebrnęłam. A Ty? 😉 Zostań ze mną jeszcze chwilę.

 

To co opisałam powyżej, to tzw. „suche przepisy”.

 

Zwracam Twoją uwagę na to, iż stan niewypłacalności oraz zagrożenie niewypłacalnością należy rozpatrywać indywidualnie.

 

Opisane powyżej kryteria to ogólne ramy. Owszem, wskazane kryteria są ważne i np. niezbędne do ustalenia ewentualnego momentu w którym mówimy o tym, że dłużnik stał się niewypłacany i kiedy należało złożyć wniosek o ogłoszenie jego upadłości. Momentu w którym istniały przesłanki do złożenia wniosku o upadłość.

 

Przegapienie owego momentu przez osoby odpowiedzialne za zobowiązania danego podmiotu może wiązać się między innymi z ich osobistą odpowiedzialnością za zobowiązania podmiotu, którym mieli obowiązek zarządzać.

 

Mówiąc o indywidulanym podejściu do oceny płynności podmiotu mam na myśli, że np. nieterminowe regulowanie swoich zobowiązać zakładu produkcyjnego niekoniecznie będzie związane z tym, że przywołany zakład jest niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością.

 

Opóźnienie w wykonywaniu terminowych zobowiązań pieniężnych, przekraczające trzy miesiące może być związane z przeznaczeniem środków na rozwój przedsiębiorstwa np. zakup nowej linii produkcyjnej. Nowa linii produkcyjna przyniesie nowe produkty i dalej nowych klientów i większe zyski. Zatem zator płatniczy, owszem przekraczający trzy miesiące, jest tymczasowy. Przedsiębiorstwo się rozwija. Dąży do zwiększenia zysków. Niebawem wywiąże się ze swoich zobowiązań. Podaję ten przykład nieprzypadkowo – tak właśnie przyjął Sąd Najwyższy w swoim Postanowieniu z dnia 14 czerwca 2000 r. sygn. akt: V CKN 1117/00

 

Ustawodawca w uzasadnieniu ustawy wskazał jednak wyraźnie (opierając się przy tym na postulatach doktryny, orzecznictwie sądów), że nie będzie niewypłacalny podmiot, który stracił płynności ze względów pozafinansowych np. nie dokonano płatności z powodu utraty kodów do banków lub np. osoba zarządzająca podmiotem uległa wypadkowi i zapadła w śpiączkę.

 

Wierzycielu! Z Twojego punktu widzenia (jakkolwiek by to nie zabrzmiało) nie jest istotny sam fakt braku płatności ze strony dłużnika. Do oceny niewypłacalności dłużnika istotne jest, to że jest on do tego niezdolny do dokonania zapłaty.

 

📌 Trwała utrata zdolności spłaty zobowiązań jest kluczową przesłanką niewypłacalności dłużnika.

 

Domniemania prawne, które opisują kiedy dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych są wzruszalne.

 

Mówiąc prościej – ustawodawca wprowadził domniemanie, że w takich sytuacjach dochodzi do niewypłacalności, ale dłużnik może podjąć próbę obrony. Dłużnik może próbować wykazywać, że w danym konkretnym przypadku do niewypłacalności nie doszło. A rolą wierzyciela (a przede wszystkim pełnomocnika wierzyciela, jeśli prowadzi sprawę w imieniu wierzyciela) jest podejmowanie takich czynności, które zabezpieczą interes wierzyciela – także wtedy, gdy dłużnik próbuje udowadniać, że nie jest niewypłacalny.

 

Zapraszam Cię do pozostawienia komentarza pod moim wpisem. ☺